Mostrando resultados por Editor "Home Academy" en Todas las categorías

Ludwig Wittgenstein is één van de belangrijkste denkers uit de 20e eeuw en zijn filosofische werk omvat vrijwel het hele menselijk denken en handelen, met nadruk op de logica. Weinig mensen echter weten dat muziek een hoofdrol speelde in zijn leven. Hij groeide op in een muzikale familie, waar grote componisten als Brahms en Mahler over de vloer kwamen. Zelf speelde Wittgenstein klarinet en hij componeerde een muziekstuk, getiteld Leidenschaftlich, dat hij met potlood tussen zijn filosofische aantekeningen krabbelde.

Economie is overal en beïnvloedt ons dagelijkse leven. Maar wat weten we nou eigenlijk van economische zaken als prijzen, rente, marktwerking, groei en recessies. Filosoof Bas Haring liep zelf rond met deze vraag en besloot zich te verdiepen in het vakgebied van de economie. In zijn hoorcollege deelt hij zijn zoektocht en ontdekkingen. Hij beantwoordt vele vragen met heldere voorbeelden, zoals: wat is een markt? Zijn wij rijk dankzij de armoe van anderen? Is een recessie niet te voorspellen?

Moord en doodslag betreft een universeel fenomeen. Maar wat maakt een mens tot moordenaar? Moord is de ernstigste vorm van criminaliteit en wekt, naast gevoelens van onbegrip, onmacht en onveiligheid, ook vragen op, zoals: hoeveel moorden worden er gepleegd? Wie zijn de daders? Waarom doodden zij? Wie zijn de slachtoffers? En: hoe kan dit fenomeen, los van alle sensatie, verklaard worden? In dit hoorcollege behandelt Marieke Liem deze en andere vragen, gebruik makend van een aantal bekende en minder bekende moordzaken.

De 20ste eeuw is de eeuw van de massamotorisering. In 1913 begon de eerste massale serieproductie van auto’s in Amerika. Door een efficiënt productieproces lukte het de industrieel Henry Ford om de T-Ford relatief goedkoop op de markt te brengen en daarmee toegankelijk te maken voor de groeiende middenklasse. In Europa kwam de automobilisering van de samenleving pas op gang na 1960. Elk Europees industrieland leverde een eigen bijdrage.

Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) was een van de meest markante figuren in het muziekleven van de Sovjet-Unie. Zijn gehele loopbaan stond in het teken van de ontwikkelingen van zowel het nieuwe staatsbestel dat in 1917 was ingesteld als ook de culturele uitgangspunten die vanuit de politiek werd vastgesteld. De aanloop van zijn carrière wordt gekenmerkt door de totale vrijheid en experimenteerdrift die toentertijd beschouwd werd als passend bij een nieuwe staat en een nieuwe maatschappij.

De 20e eeuw is de eeuw van de massa's en dus ook van het massaal geweld. De moord op omstreeks zes miljoen Joden, de Holocaust of Shoah, wordt tegenwoordig algemeen als het dieptepunt daarvan beschouwd, maar stond zeker niet alleen. In dit hoorcollege schetst Hans Blom in grote lijnen deze massale geweldsuitoefening in de afgelopen eeuw. Hij analyseert hoe we dit massaal geweld kunnen begrijpen door het in de historische context te plaatsen.

Drie koningen uit het Huis Oranje-Nassau regeerden tussen 1813 en 1890 over Nederland: Willem I (1813-1840), Willem II (1840-1849) en Willem III (1849-1890). Hun historische reputaties lopen uiteen. Willem I, als enige van de drie opgenomen in de Historische Canon van Nederland, geldt als een van de grondleggers van onze staat. De Koning-Koopman zou zijn onderdanen hebben opgestoten in de vaart der volkeren; het is wat veel eer. Willem II wordt herinnerd als de Held van Waterloo. In 1848 zou hij zijn conservatieve denkbeelden abrupt hebben ingeruild voor liberale overtuigingen.

De Griekse historicus Herodotus (circa 480-430 v.Chr.) heeft veel eretitels gekregen. In de oudheid stond hij al bekend als ‘vader der geschiedenis’ en tegenwoordig noemt men hem eerder ‘vader der journalistiek’ en ‘eerste wereldreiziger’. Zijn indrukwekkende boek Historiën is grensverleggend en letterlijk grensoverschrijdend geweest. In deze hoorcolleges bespreekt classicus en Byzantinoloog Hein van Dolen de methode van Herodotus, zijn bronnen en zijn eigen onderzoekingen, waarbij Herodotus de gewoonten en eigenaardigheden van vreemde volkeren beschreef.

Weinig genootschappen spreken zo tot de verbeelding als de vrijmetselarij. Voor sommigen is het een essentieel onderdeel van hun bestaan, voor anderen een achterhaald fenomeen. Vele meningen worden erover verspreid, vanuit de archieven tot op Twitter, maar wat is nu waarheid? In drie hoorcolleges wordt er kennis gemaakt met de vrijmetselarij, die officieel al driehonderd jaar lang een ontmoetingsplek is voor mannen (en vrouwen) en hun vrije gedachten. Dr. Jimmy Koppen neemt u mee op een reis door het verleden, heden en toekomst van de Loge.

Wij mensen lopen het risico om foute ideeën op een slimme manier te rationaliseren. En zo graven we onszelf steeds dieper de denkput in. Hoe komt dat nu eigenlijk? En hoe voorkomen we dit? Kritisch denken komt niet van nature. Een blind proces van natuurlijke selectie heeft ons opgezadeld met een brein dat uitermate feil- en kwetsbaar blijkt voor foute ideeën, ondanks de indrukwekkende prestaties die het dagelijks levert. Helder denken is een vaardigheid die verworven dient te worden.

Maarten van Rossem schetst in dit hoorcollege de sociaal-economische geschiedenis van de Europese samenwerking na de Tweede Wereldoorlog en de daarmee samenhangende economische integratie van Europa. De meeste West-Europese landen vertonen na 1945 een in hoge mate identiek patroon: sterke welvaartsgroei tot halverwege de jaren zeventig en steeds meer economische samenwerking tussen die landen. Nadat de enorme groeispurt in de jaren zeventig was doodgelopen leidde het neoliberalisme tot verdere groei, maar ook tot de kredietcrisis.

De oorspronkelijke betekenis van het Griekse woord voor filosofie is het houden van en zoeken naar kennis en wijsheid. Door de ontwikkeling van de wetenschap in Europa veranderden de conceptie en de functie van de wijsbegeerte, zodat hedendaagse opvattingen van filosofie begrepen moeten worden tegen de achtergrond van de wetenschapsgeschiedenis. In deze vier colleges geeft Herman Philipse een historisch-systematisch overzicht van de opvattingen over wijsbegeerte aan de hand van belangrijke denkers.

In dit hoorcollege behandelt gedragsbioloog Jan van Hooff de discussie over de oorspong van de eigenschappen van een individu op basis van diverse onderzoeken bij mens en dier. Zijn die eigenschappen bepaald door aanleg, dus door het genetisch materiaal? Of door opvoeding, zoals de leefomgeving? Of is dit een onjuiste tegenstelling? En in hoeverre zijn we daardoor "vrij" of gedetermineerd?Inhoudsopgave: H1. Nature or nurture? H2. Variaties? H3. De ideologische implicaties.

De aanslagen zoals in Parijs en Brussel zijn voor velen onbegrijpelijk. Wat kan mensen ertoe drijven om zichzelf en vele onschuldige omstaanders de dood in te jagen? Wat kan verklaren dat men bereid is om een dergelijk offer te brengen? Het ligt voor de hand dat de verklaring deels wordt gezocht in religie, niet in het minst omdat de daders zelf godsdienstige motieven inroepen. Voor vele gelovigen is dit een ongemakkelijke vaststelling. Door een selectieve lezing van hun heilige teksten zijn ze er immers van overtuigd dat hun God synoniem staat voor vrede en liefde. Zij draaien bovenstaande vraag dan ook om: Waarom in Gods naam?

Duizenden van Europa's meest vooraanstaande kunstenaars, schrijvers en wetenschappers waren euforisch toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Hoe konden zoveel intelligente, vooruitstrevende en sociaal geëngageerde mannen en vrouwen veranderen in militante, oorlog verheerlijkende radicalen? Om dit mysterie te begrijpen duikt Ewoud Kieft tijdens dit college in de levens van een aantal intrigerende oorlogsenthousiastelingen, zoals de Italiaanse dandy en vrouwenverslinder Gabriele d'Annunzio en de Duitse anarchist Erich Mühsam. Waar kwam hun oorlogsenthousiasme vandaan?

In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Maar kunnen we wel van het verleden leren? Misschien helpt geschiedenis gebeurtenissen, trends en nieuws in perspectief te zetten en kan het zo een remedie vormen voor onze kortzichtige blik. Maarten van Rossem behandelt in dit hoorcollege de rol van geschiedenis en geschiedenisstudie in een samenleving die niet verder kijkt dan de dag van morgen.

In heel Europa verandert rond 1800 de omgang met geschiedenis. Geschiedenis wordt bij wijze van spreken gedemocratiseerd. Ze is niet meer iets van de adel en enkele geleerden, maar ze is van iedereen. Dat betekent dat veel meer mensen kennis maken met geschiedenis. Dat komt omdat ook de kunsten zich de geschiedenis toe-eigenen: de muziek, de schilderkunst, de literatuur, de architectuur. Bovendien dringt ze door in het openbare leven en de openbare ruimte, door de oprichting van musea en monumenten en doordat het een vak op scholen en universiteiten wordt.

Op dinsdag 8 november 2016 kiest Amerika een nieuwe president. Maar hoe werken die verkiezingen nou precies? Zo is de winnaar niet noodzakelijkerwijs de persoon met de meeste stemmen. In dit hoorcollege van bijna twee uur behandelt Maarten van Rossem de geschiedenis, de context en de werking van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Zo brengt hij de luisteraar op de hoogte van onderwerpen als kiescolleges, swing-states, gerrymandering en de rol van TV spotjes. Hij behandelt tevens de geschiedenis en ontwikkeling van de Amerikaanse presidentsverkiezingen in de tweede helft van 20ste eeuw.

De Tweede Wereldoorlog heeft niet alleen diepe sporen getrokken door onze samenleving, maar ook geleid tot een nog altijd doorgaande stroom aan gepubliceerde getuigenissen en herinneringen. Tal van schrijvers hebben eigen ervaringen en die van anderen verwerkt in romans, verhalen, toneelstukken, poëzie en autobiografisch proza. In deze serie colleges laat Jaap Goedegebuure zien hoe zich in de Nederlandstalige literatuur van de afgelopen vijfenzeventig jaar een ontwikkeling heeft voltrokken.