“Liệu cô có nên tin vào một tình yêu lặng thầm, bền bỉ và vĩnh cửu như đã từng diễn giải về Cúc Họa Mi? Cuộc đời luôn có những cánh cửa là để chúng ta tự mở ra.” Câu kết của truyện thật ấn tượng và chúng ta tự hỏi, tại sao tác giả chọn “Cúc Họa Mi” mà không chọn một loài hoa khác, lại sáng tạo thiết kế cho riêng mình “cánh cửa họa mi”? Truyện dần mở ra một câu chuyện tình yêu rất nhẹ nhàng, tưởng chừng không có gì nhưng lại rất hấp dẫn từ đầu đến cuối, bởi rất nhiều cú twist kịch tính như một phim điện ảnh đan xen hiện tại, quá khứ, tương lai của hai nhân vật. Là 8 đoạn ngắn của truyện, có thể tách rời thành 8 câu chuyện nhỏ, cứ nghĩ không ăn nhập gì với nhau, nhưng thật sự lại gắn kết giống như từng mảnh ghép của một “cánh cửa” tình yêu. Mở đầu truyện ở thì hiện tại, người đọc, người nghe hồi hộp thấp thỏm cùng cô gái chủ shop hoa, một cuộc giao dịch làm ăn tưởng chừng thất bại…Tiếp theo lại là câu chuyện ước mơ tương lai của cô bé con muốn đám cưới của mình sau này được trang hoàng bằng loài hoa trắng giản dị, tinh khôi, thuần khiết - cúc họa mi, mang biều tượng tình yêu vĩnh cửu như trong không gian thiết kế lể đài hoa của người mẹ… Rồi ở cái phút 89, khi cô gái “mắt ngấn nước” trong thất vọng thì “Gã đến, hộc tốc, lấm lem. Quần sọt rách ngay đùi mảng to. Cái áo thun trắng cũng nhàu nhĩ thể như gã vừa ngã vào một nồi cháo lòng ...”, cuộc giao dịch hoàn thành trong chờ đợi nghẹt thở. Nhưng cú twist đột ngột, ở thì quá khứ, một câu chuyện buồn, một gia đình ly tán bởi một trong hai người không còn yêu người kia… Và người mang nỗi buồn nỗi đau đó là cô gái, trở thành cô chủ shop hoa, lấy tình yêu hoa, khỏa lấp những trống vắng trong mình. Thế rồi cô gặp lại cái “gã” giao hoa suýt làm cô phá sản, cái gã mà khi gặp lại cô, “Gã đã dặn lòng mình, nếu người phụ nữ đầu tiên nào khóc vì gã. Gã phải thương người đó suốt đời”. Tại sao lại là “Cánh cửa họa mi”? Phải chăng như tác giả đã lý giải: “Cúc Họa Mi tượng trưng cho tình yêu thầm lặng mà vĩnh cửu. Là yêu sâu sắc một người và lặng lẽ dõi theo người đó. Một thứ tình yêu tuyệt đối chân thành, giản dị, không vẩn đục, mong mỏi người mình yêu được hạnh phúc mãi mãi”. Chính những đóa cúc họa mi nhỏ bé, khiêm nhường nhưng khiến cho trái tim tác giả rung cảm không thôi mê mẩn, xao xuyến, xốn xang yêu thương. Bằng tình cảm chân thực nhất, tác giả phả vào nhân vật những ngôn từ thương yêu, để cho nhân vật của mình cùng nhau mở “cánh cửa họa mi”, cùng đến với một tình yêu đẹp thuần khiết, nhẹ nhàng và rất đỗi chân thành.

Các bạn thân mến, nỗi đau tinh thần đôi khi còn khó chữa lành hơn đau đớn của thể xác. Người phản bội có thể là người thân, người yêu, người chồng, người vợ, người bạn ….người mà bạn nghĩ sẽ luôn gắn bó cả cuộc đời này. Nhân vật Như, một trong ba người phụ nữ trong truyện ngắn đã trải qua đau đớn khi bị phản bội. Chị bàng hoàng, khó tin, khó xử khi người chồng lại ngoại tình với chính cô bạn thân tên là Phương của mình. Những cảm xúc đau đớn dồn dập đè năng lên vai Như khi nghe tin chồng bị tai nạn thảm khốc, Phương thì bị mất mạng. Như mất phương hướng không biết phải làm gì đây khi hai người yêu mến phản bội mình, người thì ra đi mãi mãi, người thì cấp cứu không biết sống chết ra sao. Biết bao nỗi niềm cảm xúc giằng xé trong nội tâm của Như. Chị phải làm gì đây, oán hận hay tha thứ cho hai con người bất hạnh kia. Một người là chồng, một người là bạn thân lại phản bội, chà đạp lên tình cảm của Như. Những kỉ niệm với chồng, kỉ niệm tình bạn từ thủa trẻ với Phương hiện lên như vết dao cứ vào lòng Như. Đáng lẽ là người bị phản bội Như có quyền căm hận bất bình người phụ nữ đã phá tan hạnh phúc gia đình mình. Nhưng trớ trêu thay đó lại chính là Phương, người bạn thân đã gắn bó bao năm nay. Như phải im lặng nhận thua thiệt về mình khi chứng khiến hoàn cảnh của chồng Phương, của bé Na con gái của Phương. Truyện ngắn dồn dập biết bao cảm xúc vui buồn, yêu, hận, thất vọng và tha thứ. Việc Như giữ kín mối quan hệ bất chính của chồng với Phương là cách tha thứ và cũng là quyết tâm buông bỏ cho lòng mình nhẹ nhàng hơn. Nghị lực của Như cũng như lòng vị tha của chị với chồng, với Phương khiến chúng ta phải cảm phục. Truyện ngắn mang đến cho người đọc, người nghe những suy nghĩ về hạnh phúc hôn nhân, về niềm tin yêu, về lòng trắc ẩn và tha thứ trong cuộc sống.

Truyện rất kiệm lời đối thoại, chỉ có lời độc thoại nội tâm của cô bé đóng vai người kể chuyện. Tác phẩm như một cuốn phim chiếu chậm ký ức của nhân vật Tôi, toát lên nỗi đau, sự cô độc tột cùng của cô bé thiếu vắng hình bóng người mẹ, mong ước vòng tay ấm áp của người cha, thèm khát hơi ấm gia đình. Cái giỏi của nhà văn là ở chỗ không trực tiếp miêu tả nỗi đau, sự cô độc, mong ước giản dị của cô bé mà chỉ gợi tả về nó qua một vài chi tiết nghệ thuật đắt giá, điều này khiến cho ngôn ngữ văn xuôi của nhà văn gần gữi với ngôn ngữ thơ mang tính dư ba rất lớn. Cốt truyện không theo diễn tiến sự kiện, tác giả triển khai mạch truyện theo dòng tâm trạng của nhân vật cô bé. Một thế giới thiên nhiên-xã hội dù đẹp đẽ đến đâu vẫn có sự cô đơn, lạnh lẽo. Cũng có thể coi nó là biểu tượng cho không gian gia đình khuyết vỡ, không lành lặn, để lại tổn thương cho mọi thành viên, đặc biệt tạo nên vết thương khó lành trong trái tim trẻ thơ. Đào gốc đào đi còn lại huyệt đào, chặt đào mới nhìn thấy nhựa đào. Nhưng hành động vô tình hay cố ý của người lớn mới là những nhát dao chém phũ phàng, khiến tâm hồn trẻ thơ chảy máu mà không ai nhìn thấy. Yếu tố kỳ ảo xuất hiện trong giấc mơ hạnh phúc của nhân vật kể chuyện xưng “Tôi”. Cô bé mơ cùng mẹ về thăm vườn đào, thật vui tươi, với tiếng cười nhưng khi giấc mơ tan biến thì chỉ còn lại nước mắt. Nhan đề “Xác đào” đầy sức gợi, khiến người đọc người nghe ám ảnh và ước muốn giá như mình có thể hóa thành một cây đào cổ thụ cúi xuống che chở cho một cành đào non đang run rẩy trong giá lạnh…

Nhà văn Nguyễn Thế Hùng gắn bó với binh nghiệp hơn 30 năm vì thế mà sự nghiệp sáng tác của anh đậm nét về đề tài người lính. Với các tập truyện ngắn “Đàn chim về sau bão”, “Họ vẫn chưa về”, “ Người đi bỏ mặc câu thề”, “Ngược ngàn”, nhà văn Nguyễn Thế Hùng đã khẳng định được vị trí của mình trong làng văn nghệ cả nước về người lính cách mạng và quê hương đất nước. Với quan niệm về nghề “Văn như rượu quý, phải làm sao càng để lâu càng thấy ngon. Vì vậy nhà văn như là sự tổng hòa của: Tài nghệ người ủ mấu, men, nước, khí trời, gạo…nơi sinh ra thứ rượu ngon đó” nên truyện ngắn của anh luôn mang đến những thông điệp ý vị. Chương trình Đọc truyện đêm khuya hôm nay xin gửi đến quý vị và các bạn truyện ngắn “Mùi hương còn lại” của nhà văn Nguyễn Thế Hùng qua giọng đọc PTV …

Truyện ngắn “Khâu trăng mùa khuyết” của nhà văn Vũ Ngọc Giao để lại nhiều ám ảnh cho người đọc. Nhân vật chính của truyện là Luyến, một người mắc bệnh mộng du. Cuộc sống của Luyến dường như đi giữa hai bờ hư thực. Cô vẫn sống giữa mọi người. Nhưng cũng có những chuyến đi trong đêm trăng đầy mộng mị… “Khâu trăng mùa khuyết” gây chú ý từ nhan đề, sau là tới cách kể chuyện. Tác phẩm ban đầu phảng phất yếu tố liêu trai. Đôi khi lại giống như một câu chuyện truy tìm sự thật – một sự thật mà dường như đến người trong cuộc cũng hết sức mơ hồ hoặc cố tình che giấu: Luyến tìm ai trong đêm trăng chăng? Đứa trẻ đến như phép lạ hay lại đem đến một bi kịch khác cho gia đình?... Mọi thứ đều mờ nhòe, như thể nghe lại mọi chuyện từ một trí nhớ đứt quãng, hoặc như nhìn trăng trong nước. Tất cả đều có thể là sự thật. Hoặc không. “Khâu trăng mùa khuyết” là một truyện ngắn đầy chất văn. Tác phẩm không thiên về việc kể một câu chuyện mạch lạc mà men theo cảm xúc của nhân vật. Cũng chính vì vậy, khi kết truyện là mảnh ghép cuối cùng, làm sáng tỏ tất cả thì chính những người trong cuộc lại chọn cách đào sâu chôn chặt. Bởi sự thật kia không quan trọng bằng mái ấm mà họ đang gìn giữ.

Truyện ngắn về tình yêu của hai người lính trẻ trong thời bình. Đề tài người lính không chỉ có hi sinh, vất vả mà còn có cả những lung linh sắc thái tình yêu. Thượng sĩ Việt và Bích Hà biết đến nhau khi cùng tham gia huấn luyện. Việt không cam lòng khi thấy mình thua kém mọi mặt Bích Hà. Sau đợt huấn luyện, hai người cùng được điều về đơn vị vô tuyến điện, học tập kĩ thuật truyền tin vô tuyến. Với lòng hiếu thắng của tuổi trẻ, Việt cố gắn ganh đua với Bích Hà nhưng cuối cùng phải công nhận cô ấy thật xuất sắc. Hình ảnh cô thượng sĩ xinh xắn, học giỏi ghi dấu ấn với Việt lúc nào mà anh không biết. Chỉ đến khi cô em gái tên Thủy gặng hỏi thì anh mới chợt nhận ra Bích Hà có một vị trí đặc biệt trong lòng mình. Và như một cái duyên đưa đẩy, Việt và Bích Hà được phân công đi thực tập tại Bình Định. Mấy tháng trời học tập, rèn luyện bên nhau như nước chảy thành sông giúp hai bạn trẻ nảy sinh tình cảm. Truyện ngắn viết về cuộc sống người lính thời bình với giọng văn tươi trẻ, giản dị và đôi chút hóm hỉnh. Tuy đất nước không còn chiến tranh nhưng người lính trẻ vẫn sẵn sàng chiến đấu, miệt mài trên thao trường, học tập những tri thức hiện đại để đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Trong công tác an ninh mạng, đánh chặn các thông tin chống phá đất nước đòi hỏi ngươi lính trẻ như Việt, Bích Hà trang bị cho mình những kĩ năng, kiến thức hiện đại như tin học, ngoại ngữ. Qua cuộc sống thường ngày cũng như rèn luyện học tập của Việt và Bích Hà, chúng ta thấy hiện lên hình ảnh người lính hôm nay đầy sức sống, có hoài bão và lòng yêu đất nước. Tuy chiến tranh đã rời xa gần nửa thế kỉ nhưng hình ảnh hậu quả của chiến tranh vẫn còn đâu đó trong cuộc sống đời thường. Như cậu của Việt đã mất bàn tay trái trong chiến tranh biên giới phía Bắc, hay nhỏ Hường nhiễm chất độc da cam. Đất nước ta có lịch sử hào hùng dựng nước và giữ nước. Tinh thần được thể hiện trong nếp sống thường ngày, trong đời sống văn hóa và tinh thần của người dân. Những làng nghề thượng võ đất An Nhơn, Bình Định mà Việt và Bích Hà ghé thăm phần nào thể hiện được tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm sống mãi trong nhân dân. Câu chuyện tình yêu của hai người thượng sĩ không có những tình tiết li kì, những xúc cảm mạnh mẽ mà nó dung dị, chân thành, tự nhiên gợi cảm giác yêu thích nhẹ nhàng cho người đọc, người nghe.

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đã từng chia sẻ về truyện ngắn "Muối của rừng" như thế này: “Muối của rừng là cuộc đi săn tìm lẽ sống, lẽ đời…Cuộc sống là cuộc đi săn tìm thói xấu trong bản thân ta để tự mình trục độc, tự mình thoát thân từ khỉ thành người…”. Tác phẩm đậm tính nhân văn xoay quanh nhân vật Diểu-người đàn ông chuyên đi săn thú rừng. Tác giả đã thành công trong việc miêu tả diễn biến tâm lý phức tạp của ông Diểu từ khi nhìn thấy con mồi cho tới lúc chứng kiến tình cảm giữa cặp khỉ hoang cùng ánh mắt cầu xin của chúng. Đó là một cuộc chiến âm thầm nhưng không kém phần dữ dội, quyết liệt giữa con người với thiên nhiên và quan trọng hơn là trong chính nội tâm con người. Với bản tính kiêu hãnh, thống soái, đầy danh vọng, đố kị, khi đối mặt với thiên nhiên loài vật hồn nhiên, trong trẻo, đầy tính nhân bản, con người đã hoàn toàn bị đẩy vào một tình thế thảm bại, bi hài khó tránh khỏi. Thông qua tác phẩm này, nhà văn đề cao sự vị tha, hướng thiện của con người cùng vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo hóa. Ngẫm nghĩ kỹ hơn, ta còn nhận thấy cái triết lí nhân sinh mà nhà văn gửi gắm, đó là: con người chỉ chiến thắng, chỉ nắm giữ được cái thiện – thứ mà con người luôn phấn đấu để kiếm tìm, khi biết tự thức tỉnh và buông bỏ theo triết lí đạo Phật. Hình ảnh hoa tử huyền (một loài hoa có thể do tác giả tưởng tượng) ở cuối truyện, loài hoa ba mươi năm mới nở một lần, sự kết muối của rừng, điềm báo đất nước thanh bình, mùa màng bội thu là hình ảnh mang tính biểu tượng gợi nhắc niềm tin vào bản chất thuần phác, đẹp đẽ của thiên nhiên và con người. Lối kể chuyện trong "Muối của rừng" là lối kể tuyến tính truyền thống-ngôn ngữ phong phú, chỗ thì đậm chất trữ tình, chỗ thì thô sơ, mộc mạc, nhưng đó là đều là ngôn ngữ và cảm nhận của nhân vật chứ không có sự thể hiện tình cảm chủ quan của tác giả. Cốt truyện mạch lạc, với những chi tiết lạ, nửa thực, nửa ảo. Những độc thoại nội tâm ngắn, sắc sảo, khơi gợi đồng sáng tạo của độc giả.

Truyện “Mây giăng đỉnh trời” của tác giả Dương Giao Linh xoay quanh nhân vật Vy, một cô bé đang tuổi đi học thì bị bắt về làm vợ. Nhớ trường, nhớ lớp, nhưng bị hủ tục trói buộc, Vy gạt nước mắt bước vào một cuộc hôn nhân không tình yêu. Đáng buồn hơn, em cũng chưa có kiến thức gì về việc làm vợ, làm mẹ. Điều đó dẫn tới một cái kết đau lòng khi Vy không giữ được cái thai trong bụng… Nhìn chung, “Mây giăng đỉnh trời” là một truyện ngắn viết chắc tay. Tác giả chọn kể chuyện từ điểm nhìn của Vy, giúp độc giả hình dung được sự khốn khổ, nỗi ấm ức, tức tưởi của một cô bé bị bứt ra khỏi gia đình, nhà trường. Ở Vy chưa có sự mạnh mẽ để vượt lên số phận khắc nghiệt. Em chỉ biết “hờn giận cái buổi chơi xuân, cái thằng trai bất chấp tất cả để bắt Vy về làm dâu nhà nó, đêm ngủ với nó, bóp chân, xoa đầu cho nó”. Nhưng chính vì thế, “Mây giăng đỉnh trời” khắc họa được một cách chân thật tâm tình của một cô bé tuổi còn thơ ngây. Chuyện đời Vy là một góc tối của nhiều bé gái, mà khi soi vào, người ta không khỏi cảm thấy xót xa. Kết truyện ám ảnh, có sức cảnh tỉnh cao với hủ tục bắt vợ và tảo hôn.