పెద్దలు తమ అనుభవంతో ఒక పరిస్థితిని మరోదానితో పోల్చి చెప్పేవే సామెతలు
సామెత-1
కోరి పిల్లనిస్తామంటే కులం తక్కువ అన్నట్లు
భావం: మంచి అవకాశం సులభంగా దొరికినప్పుడు, దాని విలువ తెలియక వంకలు పెట్టేవారిని ఉద్దేశించి ఈ సామెత
వాడతారు.
సామెత-2
ఇల్లు ఇరుకువాటంగా - ఇల్లాలు మరకతంలా ఉండాలి
భావం: ఇల్లు ఇరుకువాటంగా అంటే ఇటు ఒక కిటికీ దానికి ఎదురు దిశలో మరొక కిటికీని ఉంచాలి. అప్పుడా ఇల్లు ఇరుకు వాటం (రెండు తలుపులున్నదై ఔతుంది) అవుతుంది. ఇటు నుండి గాలి అటు నుంచి వెళ్తూ అనారోగ్యాన్ని కల్గించదు. అలాగే ఇల్లాలు మరకతంలా ఉండాలి అంటే నవరత్నాలలో మరకతం యొక్క విలువ గొప్పగా ఉంటుంది కనుక ఇల్లాలు కూడా అంత గొప్పగా ఉండాలి అని అర్ధం.
సామెత-3
అంకపొంకాలు లేనిది శివలింగం
ఈ సామెత ఈశ్వరుని గొప్ప తనాన్ని తెలియచేయుటకు వాడుతారు.
శివలింగానికి అంకము (సంఖ్యా విలువ ) కానీ, పొంకము (గర్వము లేనిది అని అర్థం). అంటే అది మిక్కిలి గొప్పది అని మానవ సంఖ్యా శాస్త్రం లేదా సాధారణ గర్వానికి అతీతం అని వివరణ .

సామెతలు 'సామ్యత' అనే పదం నుంచి వచ్చింది. సామ్యత అంటే పోలిక అని అర్ధం.
సామెతలు (Proverbs) అంటే లోకానుభవాన్ని, నీతిని, సంస్కృతిని, సామాజిక విషయాలను తక్కువ పదాలలో, చమత్కారంగా తెలిపే చిన్న వాక్యాలు. వీటిని 'లోకోక్తులు' అని కూడా అంటారు. ఇవి మనిషి జీవితానికి, సమాజానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని, అనుభవ సారాలను ప్రతిబింబిస్తూ భాషకు సౌందర్యాన్ని, జీవనాడులను అందిస్తాయి.
పెద్దలు తమ అనుభవంతో చెప్పిన సత్యాలే సామెతలు
తక్కువ పదాలు - ఎక్కువ అర్థం ఇచ్చేవే సామెతలు
ఒక పరిస్థితిని మరోదానితో పోల్చి చెప్పేవే సామెతలు
సామెత లేని మాట రుచిలేని వంటకం లాంటిది. అలాంటి సామెతలు
నేటి యువత తప్పకుండా తెలుసుకోవాలి.

అగ్నికి గంధపు చెక్క ,తుమ్మ చెక్క రెండూ సమానమే.! అలాగే మనసుకు ప్రపంచ విషయమైనా, భగవంతుడి విషయమైనా ఒకటే. తన సహజ స్వరూపంగా ఉన్నప్పుడు అది ఈ రెండింటిని వదిలేస్తుంది.
పాదరసాన్ని చేతితో పట్టుకోవటం ఎలా సాధ్యం కాదో, మనసులో కూడా ఏ విషయాన్ని శాశ్వతంగా నిలిపి ఉంచటం సాధ్యంకాదు.
ఉదయం చేసిన పనులన్నింటినీ రాత్రికి మనసు వదిలేస్తుంది. దాన్ని నిద్ర అంటున్నాం.
అలాగే మంత్రజపం చేస్తూ వెళ్ళినా చేసిన పనులన్నింటినీ మర్చిపోయి జ్ఞాన నిద్రలోకి వెళ్తాము.
మనసుకు ఇచ్ఛా, జ్ఞాన, క్రియా శక్తులు ఉన్నాయి. అందువల్ల మనిషి ప్రతిదీ తాను స్వయంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటాడు.
అటుగా వెళ్తే కుక్క కరుస్తుందని ఎవరైనా చెప్పినా పూర్తిగా నమ్మడు. ఎప్పుడో ఒకసారి ఆ కుక్క వెంటపడితే గానీ ఆ విషయం అర్థంకాదు.
ఏదైనా మనంతట మనంగా కనుక్కున్నది జ్ఞానం.
మనసు దేన్నైనా వదిలేస్తుందని మంత్రజపంతో మనం స్వయంగా తెలుసుకుంటాం.
ఎప్పుడైతే మనసుకి ఉన్న ఈ అలవాటుని మంచి వైపునకు మళ్ళిస్తామో
అప్పుడు మనసే భగవన్నామంగా మారిపోతుంది...!