Czy las naprawdę potrafi tłumić hałas? A może dźwięk autostrady wnika w jego głąb znacznie dalej, niż nam się wydaje?

W tym odcinku podcastu rozmawiamy z Michałem Kwiatkowskim, świeżo upieczonym inżynierem leśnictwa, który zbadał propagację dźwięku w środowisku leśnym w Nadleśnictwie Włocławek. W swojej pracy stworzył siatkę pomiarową w lesie, wykonał ponad 300 pomiarów natężenia dźwięku i przygotował mapy pokazujące, jak hałas autostrady rozchodzi się wśród drzew.

Okazuje się, że struktura lasu ma ogromne znaczenie. Gęste młodniki i krzewy działają jak naturalna gąbka akustyczna, podczas gdy rzadkie drzewostany przepuszczają dźwięk znacznie dalej. Zimą, gdy drzewa liściaste tracą liście, hałas może penetrować głębiej w las. Z kolei pokrywa śnieżna potrafi działać jak materiał tłumiący dźwięk.

Rozmawiamy także o tym, jak hałas wpływa na zwierzęta. W pobliżu dróg jest mniej gniazd ptaków, a niektóre gatunki zmieniają sposób śpiewu, by przebić się przez tło akustyczne. Las okazuje się więc nie tylko przestrzenią drzew, ale także skomplikowanym filtrem dźwięku.

Derkacz: by : Matthias Feuersenger, XC377792. Dostępne na www.xeno-canto.org/377792.

W tym odcinku zaglądamy za kulisy pracy magisterskiej, która powstawała na styku warszawskich lasów miejskich i szwedzkiej uczelni SLU. Antonina Dubińska, obecnie doktorantka w Instytucie Nauk Leśnych SGGW oraz w IBL, opowiada o swojej naukowej drodze przez program Euroforester oraz o wyjątkowej, otwartej formule obrony pracy, która w Szwecji przypomina prawdziwe święto nauki.

Główną bohaterką rozmowy jest jednak robinia akacjowa, gatunek budzący skrajne emocje. W tej rozmowie dominuje spokój i merytoryczne podejście do danych. Antonina tłumaczy, dlaczego uciekała od niej podczas inżynierki, by ostatecznie „złapać ją” w badaniach magisterskich prowadzonych w Lasku na Kole i Lesie Lindego. Rozmawiamy o problemie inwazyjności i sprawdzamy, czy robinia faktycznie drastycznie zmienia żyzne siedliska w miastach, czy może jej rola w sukcesji jest znacznie bardziej złożona. To opowieść o tym, że rośliny inwazyjne to często historia o nas samych i o tym, jak mocno przekształciliśmy otaczający nas świat, wymagająca spojrzenia wykraczającego poza proste schematy.

Link do publikacji Antoniny Dubińskiej: How does non-native Robinia pseudoacacia L. affect urban forest biodiversity? https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1618866725004133

Mysikrólik: Irish Wildlife Sounds, XC717676. Dostępne na www.xeno-canto.org/717676.

Lipa drobnolistna jest jednym z niewielu drzew w Polsce zdolnych do intensywnego tworzenia pędów odroślowych u podstawy pnia. Te młode, silnie rosnące struktury powstają z pąków śpiących i uruchamiają się wtedy, gdy drzewo działa w warunkach obciążenia. Właśnie tę cechę lip Jakub Kędzierski wykorzystał jako punkt wyjścia do badań nad architekturą koron w miejskiej alei w Książenicach.

W rozmowie opowiada o różnicach między pędami koronowymi a odroślowymi: o ich geometrii, układzie rozgałęzień, wielkości liści i tempie wzrostu. W badanym materiale pędy odroślowe wykazywały znacznie silniejszą dynamikę oraz liście wielokrotnie większe niż te w koronie. Z przekrojów anatomicznych wynika także, że drzewa funkcjonują w stresie środowiskowym: pojawiają się bardzo cienkie przyrosty roczne i ślady infekcji grzybowych.

Odcinek pokazuje, jak miejska presja – zasolenie, ubita gleba, ograniczona przestrzeń i bliskość dróg – kształtuje wzrost lipy i jak pędy odroślowe stają się czytelnym wskaźnikiem jej kondycji.

kowalik: Christian Bøggild, XC639848. Dostępne na www.xeno-canto.org/639848.