Η Αφρικάνα Σταχτοπούτα

Από την προφορική παράδοση της Νιγηρίας

Κάτω από τον καυτό ήλιο, η Σταχτοπούτα κάθεται θλιμμένη μπροστά σε έναν νερόλακκο και μοιράζεται το λιγοστό της φαγητό με πεινασμένους βατράχους. Η καλοσύνη της δεν περνά απαρατήρητη. Ο αρχηγός των βατράχων την ανταμείβει με έναν τρόπο απρόσμενο και μαγικό και η ζωή της αλλάζει για πάντα.

Στη μεγάλη γιορτή της φυλής, ο γιος του φυλάρχου θα την αγαπήσει και θα αναστατώσει ολόκληρο το βασίλειο για να τη βρει. Χρυσάφια, ασήμια, προικιά και πλούσια δώρα γεμίζουν τον δρόμο της, μαζί με πολύτιμες συμβουλές και μαγικά κρεβάτια που τη βοηθούν να σταθεί απέναντι σε κάθε κακοτοπιά.

Ένα παραμύθι από την Αφρική για την καλοσύνη, την υπομονή και τη δύναμη της προσφοράς.

ΈΡΕΥΝΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΛΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Μαρία Βλαχάκη

ΑΦΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Ευγενικός

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ: Η μουσική του επεισοδίου βασίζεται σε παραδοσιακούς και σύγχρονους ήχους της Αφρικανικής Ηπείρου. Ακούγονται συνθέσεις και μουσικά θέματα των Τουίν Μιούζικομ, Γιού Σι Άι Μιούζικ και Γκραντ Πρότζεκτ, καθώς και μουσικά κλιπ από την κοινότητα Πίξαμπεϊ. Τους ευχαριστούμε θερμά που με τη μουσική τους συνέβαλαν στη δημιουργία της ατμόσφαιρας του επεισοδίου.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παραμυθόφωνο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ:

https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

Ο Μικρός Πρίγκιπας συναντά τον Παλιό και τον Νέο Χρόνο στον μικρό του πλανήτη, καθώς ο ήλιος δύει και ανατέλλει. Μέσα από την αλληγορική τους συνάντηση, αναδεικνύεται η σοφία του χρόνου που πέρασε και η ελπίδα για όσα έρχονται.

Αυτή η ιστορία μάς δείχνει πως ο χρόνος είναι σαν ένας φίλος που μας μαθαίνει πολλά. Ο Παλιός Χρόνος μάς θυμίζει όλα όσα έχουμε ζήσει και όλα όσα έχουμε μάθει, ενώ ο Νέος Χρόνος φέρνει όνειρα και νέες ευκαιρίες για να δημιουργήσουμε όμορφες στιγμές.

Μια ιστορία γεμάτη βαθιά μηνύματα για τη ζωή, τις επιλογές και τη σημασία του να ζούμε την κάθε στιγμή με χαρά, αγάπη και αλήθεια. Ένα ταξίδι που μας θυμίζει πως κάθε τέλος είναι μια νέα αρχή και κάθε στιγμή, όσο μικρή κι αν φαίνεται, είναι πολύτιμη.

Θυμηθείτε: κάθε στιγμή είναι μοναδική και πολύτιμη. Ζήστε την με χαρά, αγάπη και αλήθεια, γιατί έτσι κάνουμε τον χρόνο μας ξεχωριστό!

Συγγραφή, Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός Μικρές Στιγμές, Μεγάλες Αλήθειες: Ιστορίες Εμπνευσμένες από τον Μικρό Πρίγκιπα

Το ταξίδι του Μικρού Πρίγκιπα, γεμάτο από εικόνες, χαρακτήρες και στιγμές, αποτελεί έναν θησαυρό νοημάτων και συναισθημάτων. Μέσα από αυτό το μοναδικό έργο, αναδύονται αλήθειες για τη φιλία, την αγάπη, την απλότητα και την ουσία της ζωής.

Με βάση αυτή την πολύτιμη κληρονομιά, δημιουργήθηκαν μικρές ιστορίες που εμπνέονται από το ταξίδι και τη ζωή του Μικρού Πρίγκιπα. Κάθε ιστορία αξιοποιεί στοιχεία από τον κόσμο του, συνδυάζοντας αλληγορικές εικόνες με μηνύματα που αγγίζουν την καρδιά και τον νου.

Οι αλληγορίες, αυτές οι απλές αλλά γεμάτες νόημα αφηγήσεις, έχουν τη δύναμη να μας βοηθούν να κατανοούμε μεγάλες ιδέες μέσα από μικρές στιγμές. Με λόγο λιτό και κατανοητό, αυτές οι ιστορίες προσκαλούν μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν τη σοφία που κρύβεται στις πιο φαινομενικά απλές στιγμές της ζωής.

Η συλλογή αυτή είναι μια ταπεινή απόπειρα να τιμηθεί το πνεύμα του Μικρού Πρίγκιπα και να συνεχιστεί το ταξίδι του μέσα από νέες αφηγήσεις που εμπνέουν, συγκινούν και ενώνουν.

Ο Καρυοθραύστης είναι ένα κλασικό γερμανικό παραμύθι, γραμμένο το 1816 από τον Έρνστ Χόφμαν (1776–1822), έναν από τους σημαντικότερους Γερμανούς συγγραφείς του ρομαντισμού. Ο Χόφμαν ήταν δικηγόρος, μουσικός και συγγραφέας, γνωστός για τις φαντασμαγορικές του ιστορίες που συνδυάζουν το ρεαλιστικό με το υπερφυσικό, και η δουλειά του επηρέασε σημαντικά τη λογοτεχνία, τη μουσική και το θέατρο της εποχής.

Το έργο αφηγείται την περιπέτεια της μικρής Μαρίας, που την παραμονή των Χριστουγέννων λαμβάνει ένα μαγικό δώρο, έναν καρυοθραύστη, ο οποίος ζωντανεύει και την οδηγεί σε έναν φανταστικό κόσμο γεμάτο παιχνίδια, ζαχαρωτά και μαγικές δοκιμασίες. Μέσα από αυτή την ιστορία αναδεικνύονται η τόλμη, η φιλία και η πίστη στα θαύματα, ενώ η φαντασία και η γοητεία των Χριστουγέννων αποκτούν κεντρικό ρόλο.

Το έργο έγινε επίσης διάσημο ως μπαλέτο από τον Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι το 1892 και σε πολλές μεταγενέστερες εκδόσεις προσαρμόστηκε σε θεατρικές παραστάσεις και παιδικές εκδόσεις, με μικρές αλλαγές στο όνομα της Μαρίας ή στο ύφος της αφήγησης.

Η ιστορία όπως παρουσιάζεται εδώ αποτελεί μια ελεύθερη απόδοση του πρωτότυπου έργου· δεν πρόκειται για αυτολεξεί μετάφραση αλλά για αφήγηση προσαρμοσμένη ώστε να αποδίδει ζωντανά το πνεύμα και την ατμόσφαιρα του κλασικού παραμυθιού.

-------------------------

ΑΦΗΓΗΣΗ, ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Γιώργος Ευγενικός

ΜΟΥΣΙΚΗ: Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι για το ομώνυμο έργο

ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ: Ρόγιαλ Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου, μαέστρος Άρθουρ Ροντζίνσκι (ηχογράφηση 1955, [archive.org / TCHAIKOVSKYNutcrackerBalletcomplete], (CC BY‑NC‑ND 3.0)

Μάθετε περισσότερα για το Παραμυθόφωνο εδώ: www.paramythofono.blogspot.com

Η ιστορία «Ο μικρός βοσκός» είναι μια αφήγηση εμπνευσμένη από το γεγονός της Γέννησης του Ιησού, όπως αυτό διασώζεται μέσα από την παράδοση και τα ιερά κείμενα του Χριστιανισμού. Η Γέννηση, οι βοσκοί, το άστρο και οι τρεις μάγοι αποτελούν εικόνες βαθιά χαραγμένες στη συλλογική μνήμη πολλών λαών και πολιτισμών.

Η βιβλική αφήγηση της Γέννησης του Ιησού βρίσκεται κυρίως σε δύο από τα τέσσερα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης: στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, όπου γίνεται αναφορά στους Μάγους, στο άστρο και στη φυγή στην Αίγυπτο και στο Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, που περιγράφει τη γέννηση στη φάτνη, τους ποιμένες και το αγγελικό μήνυμα «Δόξα εν υψίστοις Θεώ».

Πέρα όμως από το θρησκευτικό τους πλαίσιο, τα Χριστούγεννα κουβαλούν ένα μήνυμα που ξεπερνά σύνορα, δόγματα και ιδεολογίες.Είναι η ιστορία ενός παιδιού που γεννιέται μέσα στη φτώχεια, της ταπεινότητας που νικά τη δύναμη, του φωτός που εμφανίζεται μέσα στο σκοτάδι. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ελπίδα μπορεί να γεννηθεί στα πιο απλά μέρη και ότι η αγάπη δεν χρειάζεται πλούτη, εξουσία ή τίτλους για να υπάρξει.

Είτε κάποιος προσεγγίζει αυτή την ιστορία ως θρησκευτική παράδοση, είτε ως μύθο, είτε ως συμβολική αφήγηση, το μήνυμά της παραμένει βαθιά ανθρώπινο: η αξία της καλοσύνης, της συμπόνιας, της ειρήνης και της αγάπης προς τον άλλον.

Τα Χριστούγεννα μάς θυμίζουν ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει φάτνη, ένας τόπος ζεστασιάς, αποδοχής και φωτός. Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα απ’ όλα: ότι η αγάπη είναι πανανθρώπινη και δεν ανήκει σε καμία θρησκεία, ανήκει σε όλους μας.

--------------------------

ΕΡΕΥΝΑ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ – ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Χριστίνα Βερβερίδου

ΑΦΗΓΗΣΗ: Γιώργος Ευγενικός

ΜΟΥΣΙΚΗ: Μάρα Καίσαρη

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παραμυθόφωνο

------------------------

Μάθετε περισσότερα για το Παραμυθόφωνο εδώ:
www.paramythofono.blogspot.com

Το παραμύθι «Ο πιστός πρίγκιπας» είναι από την περιοχή του (ή της) Παντζάμπ. Το Παντζάμπ είναι μια περιοχή με γεωφυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό πλούτο. Από το 1947, που η Ινδία και το Πακιστάν ανεξαρτητοποιήθηκαν από τη βρετανική κυριαρχία, το Παντζάμπ έχει μοιραστεί ανάμεσα στις δυο χώρες. Παντζάμπ σημαίνει πέντε ποτάμια και πήρε το όνομά του από τους πέντε παραποτάμους του Ινδού. Είναι η Πενταποταμία από την ελληνική αρχαιότητα, όπου έφτασε και κατέκτησε ο Μέγας Αλέξανδρος. Το Κασμίρ είναι επίσης μοιρασμένο από το 1947 ανάμεσα στην Ινδία, το Πακιστάν και την Κίνα.

«Ο πιστός πρίγκιπας» είναι ένα συγκινητικό παραμύθι για τον έρωτα, την πίστη και τη γενναιότητα. Αυτά είναι και τα στοιχεία που αγγίζουν τις καρδιές των δαιμονικών και γίνονται οι μαγικοί βοηθοί στο δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι του πρίγκιπα. Η ιστορία των δυο ερωτευμένων αρχίζει από ένα φιλί και οι ζωές τους αλλάζουν. Εμπρός στα εμπόδια, ο πρίγκιπας λέει πως έχει μόνο μια ζωή και θα τη ζήσει με αυτήν που αγαπά. Αλλιώς, ας πεθάνει ψάχνοντας να βρει τη χαμένη του αγάπη.

Το παραμύθι ξεκινά με μια τρυφερή σκηνή ανάμεσα στον πρίγκιπα και σε ένα χρυσό ελάφι. Του χαρίζει τη ζωή και εκείνο, για αντάλλαγμα, τον πηγαίνει μια βόλτα στον ουρανό. Δένονται με σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Όμως, η πραγματική ανταμοιβή του πρίγκιπα είναι πολύ μεγαλύτερη.

Μέσα σε μια ατμόσφαιρα γεμάτη μαγεία, ευαισθησία και ρομαντισμό, ενδιαφέρον έχουν οι οικογενειακές σχέσεις που μας φανερώνονται. Ο πρίγκιπας μελαγχολεί και δεν έχει διάθεση ούτε για φαγητό, γιατί του λείπουν οι γονείς του. Ο πατέρας της βασιλοπούλας δε θέλει να τη χάσει από κοντά του. Τέλος, «γιε μου» αποκαλούν τον πρίγκιπα και τα τρία δαιμονικά, δείχνοντας πατρική αγάπη. Το πρώτο δαιμονικό νοιάζεται και φροντίζει τον πρίγκιπα σαν αληθινός γονιός.

Ένα από τα μαγικά μέσα που δίνουν τα δαιμονικά στον πρίγκιπα είναι μια μαύρη σκόνη για τα μάτια. Πρόκειται για τη σκόνη σούρμα (surma), με την οποία, παραδοσιακά, βάφουν οι άνθρωποι τα μάτια τους στην Ινδία και τον ισλαμικό κόσμο. Προέρχεται από ορυκτά και θεωρείται ότι είναι ωφέλιμη και ευεργετική.

Η ιστορία αυτή περιλαμβάνεται στο βιβλίο της Μαρίας Βλαχάκη «Φιλιά που αλλάζουν τη ζωή. Παραμύθια από την παγκόσμια παράδοση», έκδοση του Κέντρου Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών, 2020.

ΕΡΕΥΝΑ – ΑΠΟΔΟΣΗ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Μαρία Βλαχάκη

ΑΦΗΓΗΣΗ – ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Ευγενικός

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ βασίζεται σε παραδοσιακούς ήχους της ευρύτερης περιοχής του Kashmir, με κεντρικό όργανο το bansuri. Ακούγονται τα έργα «Flute», σε μουσική διεύθυνση Shiv-Hari, καθώς και οι παραδοσιακές συνθέσεις «Jaijaiwanti» (raga) και «Indira Kalyan» (gat), με ερμηνευτή τον Pandit Hariprasad Chaurasia.

Μια μικρή σταγόνα πέφτει πάνω σε ένα φύλλο και βλέπει τον ωκεανό στον ορίζοντα. Νιώθει μικρή και ασήμαντη, μέχρι που ένα πουλάκι τη ξεδιψά και της δείχνει την αξία της. Η σταγόνα ταξιδεύει μέσα από τη γη και φτάνει στον ωκεανό, όπου ανακαλύπτει ότι ολόκληρη η απεραντοσύνη είναι φτιαγμένη από σταγόνες σαν κι αυτή.

Αφήγηση, επιμέλεια και διαμόρφωση κειμένου: Γιώργος Ευγενικός

Πηγή ιστορίας: Προσωπική παραβολή του Πέρση αφηγητή Amir Mirzai, όπως καταγράφηκε από τον Γιώργο Ευγενικό

Σημείωση: Το μοτίβο της σταγόνας και του ωκεανού συνδέεται με τη φράση που αποδίδεται στον Rumi «You are not a drop in the ocean. You are the entire ocean in a drop», «Δεν είσαι μια σταγόνα στον ωκεανό. Είσαι ολόκληρος ο ωκεανός μέσα σε μια σταγόνα», η οποία απαντά σε σύγχρονες συλλογές αποφθεγμάτων χωρίς καταγεγραμμένη εμφάνιση στα κλασικά έργα του ποιητή.

Σ’ ένα μακρινό βασίλειο, ένας βασιλιάς στέλνει τους τρεις γιους του να ρίξουν τα βέλη τους για να βρουν τη μοίρα τους. Το βέλος του μικρότερου πέφτει εκεί που κανείς δεν θα φανταζόταν. Στα πόδια ενός βατράχου. Κι έτσι αρχίζει μια ιστορία γεμάτη μαγεία, μυστήριο και απρόσμενες ανατροπές. Ποια δύναμη κρύβεται μέσα σε έναν ταπεινό βάτραχο; Και ποια σοφία μέσα σε μια καρδιά που αγαπά; Ένα ρωσικό παραμύθι για την αγάπη, την πίστη και τη μεταμόρφωση που γεννιέται μέσα από τις δοκιμασίες.

---------------

Η πριγκίπισσα βάτραχος, γνωστή και ως Tsarevna Laygushka, είναι ένα από τα πιο αγαπημένα και διαδεδομένα παραμύθια της ρωσικής προφορικής παράδοσης. Η ιστορία έχει ταξιδέψει μέσα στους αιώνες και συναντάται σε πολλές παραλλαγές σε όλο τον κόσμο, με διαφορετικά πρόσωπα και σύμβολα, πάντοτε όμως με τον ίδιο πυρήνα — τη μεταμόρφωση, τη σοφία και την ομορφιά που δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά. Καταγράφηκε από τον Alexander Nikolayevich Afanasyev στη συλλογή Russian Fairy Tales και εικονογραφήθηκε το 1901 από τον Ivan Bilibin, ενώ εμφανίζεται και στη συλλογή της Verra Kalamatiano de Blumenthal (Folk Tales from the Russian, 1903).

Στη ρωσική εκδοχή, η μαγεμένη πριγκίπισσα είναι η Βασιλίσσα η Σοφή και ο ήρωας ο Ιβάν Τσαρέβιτς. Οι δοκιμασίες τους, γεμάτες μαγεία, ανατροπές και θαυμαστά αντικείμενα, φανερώνουν την αξία της αγάπης, της πίστης και της δύναμης που γεννιέται μέσα από τις δοκιμασίες.

Η εκδοχή που παρουσιάζεται εδώ και έχει ως τίτλο «Η πριγκίπισσα βάτραχος» διατηρεί απόλυτα την αρχική μορφή του παραμυθιού, με ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά, βασισμένη στις παρακάτω πηγές:

• Afanasyev, Alexander Nikolayevich. Tsarevna Laygushka [The Frog Princess]. Illustrated by Ivan Bilibin. The Department for the Production of State Documents, 1901.

• Kalamatiano de Blumenthal, Verra Xenophontovna. “The Tsarevna Frog.” Folk Tales from the Russian, Rand McNally & Co., 1903, New York.

Για τη μουσική του podcast επιλέχθηκε ο καθαρός ήχος της μπαλαλάικα, του παραδοσιακού ρωσικού εγχόρδου που έγινε σύμβολο της ρωσικής λαϊκής μουσικής τον 18ο αιώνα, διατηρώντας τη φυσική απλότητα και την αυθεντικότητα του παραδοσιακού ήχου.
Ερμήνευσαν οι μουσικοί: Αλεξέι Αρχίποφσκι, Άντον Μάρτσουκ, Ντέιβιντ Σο και Ρομπ Σκάλoν, με μουσικές αναφορές στα κλασικά ρωσικά θέματα «Κατιούσα» του Ματβέι Μπλάντερ και «Κορομπέινικι», παραδοσιακό ρωσικό τραγούδι.

Ένα παραμύθι που συνεχίζει να συγκινεί και να εμπνέει, θυμίζοντάς μας πως η αληθινή σοφία και η ομορφιά συχνά κρύβονται κάτω από το πιο απλό προσωπείο.

- Επιμέλεια κειμένου, αφήγηση και καλλιτεχνική επιμέλεια: Γιώργος Ευγενικός.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: Παραμυθόφωνο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: https://paramythofono.blogspot.com/2021/09/4.html

Το podcast «Ο άνθρωπος που έσπειρε ελπίδα» είναι αφιερωμένο στη ζωή και στο έργο του νομπελίστα Νόρμαν Μπόρλογκ, του ανθρώπου που πίστεψε πως ένας σπόρος μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Έσπειρε ελπίδα και χάρισε ψωμί σε εκατομμύρια ανθρώπους, δείχνοντας πως για να υπάρξει ειρήνη πρέπει να καλλιεργούμε τη δικαιοσύνη για να έχουμε ασφάλεια, αλλά και τα χωράφια για να έχουμε ψωμί.
Ένα podcast για τη δύναμη της πίστης, της γνώσης και της ανθρωπιάς — για τον σπόρο που άλλαξε τον κόσμο.

• Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός
• Πρωτότυπη μουσική: Μάρα Καίσαρη
• Παραγωγή: Παραμυθόφωνο

Το podcast «Ο άνθρωπος που έσπειρε ελπίδα» είχε την τιμή να παρουσιαστεί στην ενότητα NEXUS του 66ου ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ — μια ενότητα αφιερωμένη σε podcasts που ξεχωρίζουν για το περιεχόμενό τους, την τεχνική αρτιότητα και τη δημιουργική χρήση του ήχου, έργα που αναδεικνύουν τη δύναμη της αφήγησης και του προφορικού λόγου ως μορφές σύγχρονης τέχνης.

Η συμμετοχή αυτή αποτέλεσε μια ξεχωριστή τιμή και σημαντική διάκριση τόσο για το Παραμυθόφωνο, που υπογράφει την παραγωγή, όσο και για τους δημιουργούς του. Μια εμπειρία βαθιά συγκινητική, που επιβεβαίωσε πως η αφήγηση εξακολουθεί να έχει φωνή και να αγγίζει τις καρδιές των ανθρώπων.